KRA PIN na kodi ya Kenya ukiishi Kanada Mifumo miwili ya kodi, mpango mmoja rahisi.

1. Bado nahitaji KRA PIN?

KRA inasema unahitaji Personal Identification Number (PIN) "if you expect to earn any income from Kenya", yaani ikiwa unatarajia kupata mapato yoyote kutoka Kenya. Hii inawahusu wakazi na wasio wakazi. Pia unahitaji PIN kwa shughuli nyingi Kenya, zikiwemo:

• kununua, kusajili au kuhamisha ardhi, na kulipa land rates;
• kufungua akaunti ya benki ya Kenya;
• kusajili gari, jina la biashara au kampuni;
• kuunganishwa na umeme na maji, na michoro ya ujenzi.

Ikiwa bado huna PIN, unaweza kujisajili mtandaoni kwenye iTax (chagua Individual, kisha Online Form).

Vyanzo: KRA, "KRA PIN & tax obligations" (diaspora); KRA Diaspora Information Pack (PDF, 2019); KRA, "How to register for a KRA PIN"

2. Kufaili returns, pamoja na nil returns

• Kila mwenye PIN anafaili. Ukurasa wa KRA wa diaspora unasema kila mwenye PIN lazima afaili na alipe kupitia iTax kabla ya tarehe ya mwisho.
• Huna mapato ya Kenya? Faili nil return. KRA: "If you have no income to declare, you are required to file a NIL return." Yaani, kama huna mapato ya kutangaza, lazima ufaili nil return.
• Lini: wakati wowote kuanzia 1 Januari hadi 30 Juni ya mwaka unaofuata.
• Kufaili kwa kuchelewa: 5% ya kodi inayodaiwa au KSh 2,000, kiasi chochote kilicho juu zaidi. Kulipa kwa kuchelewa kunaongeza 5% ya kodi inayodaiwa, pamoja na riba ya 1% kwa mwezi.

KRA inawahimiza Wakenya walio nje kuomba msaada wa kufaili kutoka ubalozi wa Kenya ulio karibu. Kanada, huo ni High Commission ya Ottawa.

Vyanzo: KRA, "Individual income tax"; KRA, diaspora tax obligations

3. Kusimamisha au kufuta PIN

KRA inakuruhusu kuomba kuondolewa wajibu wa kodi kwa kipindi fulani (dormancy), au kufuta PIN, kupitia iTax:

• Dormancy: ingia iTax, fungua menyu ya Registration, chagua E-dormancy, chagua wajibu, kipindi na sababu zako, kisha tuma.
• Kufuta: iTax, menyu ya Registration, E-cancellation.

Kwa zote mbili, KRA inasema unaweza kuombwa nyaraka za kuunga mkono. Lazima uendelee kufaili returns hadi upokee jibu rasmi.

KRA haitoi ushauri kuhusu kama Mkenya aliye nje afute PIN. Kwa hivyo fikiria kwanza ardhi, akaunti za benki na mipango yako ya baadaye Kenya.

Vyanzo: KRA, "PIN dormancy"; KRA, "PIN cancellation"

4. Kodi ya nyumba ya Kenya

• Wenye nyumba wasio wakazi wa Kenya: jedwali la KRA la withholding tax linaonyesha kodi ya nyumba ya kuishi inayolipwa kwa mtu asiye mkazi ni 30%. KRA inasema kodi iliyozuiliwa kutoka kwa asiye mkazi asiye na permanent establishment Kenya ni kodi ya mwisho, bila kutangaza zaidi.
• Wenye nyumba walio wakazi wa Kenya badala yake hulipa residential rental income tax ya kila mwezi (7.5% ya kodi yote ya nyumba tangu 1 Januari 2024), ikiwa kodi yao ya nyumba ni hadi KSh milioni 15 kwa mwaka. Zaidi ya hapo, inaingia kwenye return ya mwaka.

Kurasa za KRA zenyewe zinatoa takwimu tofauti za kiwango cha kila mwezi na tarehe ya kulipa. Ikiwa huna uhakika ni sheria ipi inakuhusu, uliza KRA kabla ya kulipa.

Vyanzo: KRA, "Everything about withholding tax"; KRA, "Residential rental income"

5. Kanada inatarajia nini

• Ripoti mapato yako ya dunia nzima. CRA inasema ukishakuwa mkazi wa Kanada, "you have to report your world income". Hii inajumuisha kodi ya nyumba na mapato mengine kutoka Kenya.
• Foreign tax credit. Ikiwa ulilipa kodi Kenya kwa mapato ambayo pia unaripoti Kanada, kwa kawaida unaweza kudai federal foreign tax credit (Form T2209).
• Mkataba wa kodi wa Kanada na Kenya (uliotiwa saini 27 Aprili 1983) uko kwenye orodha ya Kanada ya mikataba inayotumika. Unairuhusu Kenya kutoza kodi mapato ya mali iliyoko Kenya. Kodi ya Kenya kwa mapato ya Kenya kwa kawaida hutolewa kwenye kodi ya Kanada ya mapato hayo.
• Mali ya nje ya zaidi ya $100,000. Ikiwa gharama ya jumla ya specified foreign property yako ni zaidi ya CAD $100,000 wakati wowote wa mwaka, lazima ufaili Form T1135. CRA inaweka adhabu kwa kuifaili kwa kuchelewa. Specified foreign property inajumuisha nyumba unayopangisha, hisa au akaunti ya benki nje. Mali ya matumizi yako binafsi haihesabiwi.

Vyanzo: CRA, newcomers' tax return; CRA, foreign tax credit; Finance Canada, tax treaties in force; CRA, Form T1135

Unahamisha pesa kati ya nchi hizi mbili? Angalia Kutuma pesa Kenya kutoka Kanada.

6. Kupata msaada

• KRA: +254 20 4 999 999 au +254 711 099 999, callcentre@kra.go.ke.
• Kanada: kliniki za kodi za bure zinazoendeshwa na watu wa kujitolea husaidia watu wa kipato cha wastani kufaili returns za Kanada. Angalia kliniki za kodi za bure za CRA.
• Ukiwa na mapato au mali katika nchi zote mbili, mtaalamu wa kodi anayejua mifumo yote miwili anafaa gharama yake.

Unaendesha biashara Kanada pia? Angalia kuanzisha biashara ndogo: kodi kwa HST na kuripoti mapato ya biashara hapa.

Majibu ya haraka

Nahitaji KRA PIN ikiwa ninaishi Kanada?

KRA inasema unahitaji PIN ikiwa unatarajia kupata mapato yoyote kutoka Kenya, uwe unaishi huko au la. Pia unahitaji PIN kwa shughuli nyingi Kenya, kama kununua au kuhamisha ardhi, kufungua akaunti ya benki ya Kenya, na kusajili gari au kampuni.

Lazima nifaili return ya KRA ikiwa sina mapato ya Kenya?

Ndiyo, ikiwa una PIN. KRA inasema ikiwa huna mapato ya kutangaza, lazima ufaili nil return. Returns zinafailiwa kwenye iTax kati ya 1 Januari na 30 Juni ya mwaka unaofuata. Kufaili kwa kuchelewa kunagharimu 5% ya kodi inayodaiwa au KSh 2,000, kiasi chochote kilicho juu zaidi.

Kuna mkataba wa kodi kati ya Kanada na Kenya?

Ndiyo. Canada–Kenya Income Tax Agreement, uliotiwa saini tarehe 27 Aprili 1983, uko kwenye orodha ya Serikali ya Kanada ya mikataba ya kodi inayotumika. Chini yake, kodi ya Kenya iliyolipwa kwa mapato yaliyotokea Kenya kwa kawaida inaweza kutolewa kwenye kodi ya Kanada ya mapato hayo, kulingana na sheria ya Kanada.

Naripoti kodi ya nyumba ya Kenya kwa CRA?

Ndiyo. Ukishakuwa mkazi wa Kanada, unaripoti mapato yako ya dunia nzima, yakiwemo kodi ya nyumba kutoka mali iliyoko Kenya. Huenda ukaweza kudai foreign tax credit kwa kodi uliyolipa Kenya. Ikiwa mali yako ya nje ina gharama ya zaidi ya CAD $100,000 kwa jumla, huenda pia ukahitaji kufaili Form T1135.

Taarifa ya jumla kutoka KRA na Serikali ya Kanada, si ushauri wa kodi. Sheria na viwango vya kodi hubadilika. Thibitisha na KRA, CRA au mtaalamu wa kodi kabla ya kufaili au kulipa.

← Huduma